Krzysztof Kozłowski

radca prawny
mediator

Jestem niepoprawnym entuzjastą prawa. Szczególnie bliskie jest mi prawo spadkowe i działkowe (dot. ROD), w których się specjalizuję. Obraną specjalizację uzupełniam kompetencjami z zakresu negocjacji i mediacji. Na co dzień pracuję w Warszawie, lecz wspieram Klientów z całego kraju.
[Więcej >>>]

Chcę podważyć testament

Testament osoby ubezwłasnowolnionej

Krzysztof Kozłowski24 kwietnia 2020Komentarze (0)

Czy testament osoby ubezwłasnowolnionej jest ważny? Otóż nie. Osoba ubezwłasnowolniona, niezależnie od stopnia ubezwłasnowolnienia, nie posiada pełnej zdolności do czynności prawnych. Tym samym nie ma zdolności testowania, a więc nie może sporządzić testamentu.

Powyższe zaś sprawia, że testament osoby ubezwłasnowolnionej można skutecznie podważyć.

(osobiście uważam, że nie tylko można, ale wręcz należy! Dlaczego? Zobacz tutaj)

Czym jest ubezwłasnowolnienie?

Ubezwłasnowolnienie polega na pozbawieniu człowieka jego zdolności do czynności prawnych. Kto jej nie posiada, ten co do zasady nie może zawierać umów, rozporządzać swoim majątkiem ani podejmować decyzji istotnych z punktu widzenia prawa.

Nie ma też zdolności testowania. A więc nie może sporządzić ani odwołać testamentu.

Bo zdolność testowania to prawnicze określenie na zdolność do sporządzenia i odwołania testamentu 🙂

(kto jej nie ma, ten nie testuje 😉 )

W dzisiejszym świecie osoba pozbawiona zdolności do czynności prawnych może bardzo niewiele. Można powiedzieć, że wszelkie ważne decyzje podejmuje za nią ktoś inny.

Nie bez przyczyny.

Zakłada się bowiem, że osoba ubezwłasnowolniona:

  • nie jest w stanie kierować swym postępowaniem (ubezwłasnowolnienie całkowite),
  • lub przynajmniej potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw (ubezwłasnowolnienie częściowe).

Powyższe oznaki pewnej życiowej nieporadności muszą wynikać z choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych.

(takich jak pijaństwo czy narkomania)

W świetle prawa tylko takie przyczyny pozwalają na ubezwłasnowolnienie.

testament osoby ubezwłasnowolnionej

Przyznasz więc chyba, że prawo słusznie pozbawiło osoby ubezwłasnowolnione możliwości pisania testamentów.

Nie zostawiając ich majątku bez opieki, bo przecież gdy nie ma testamentu spadek dziedziczy się na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.

(bo dziedziczenie dzieje się samo, nawet gdy spadkobierca nie wie, że istnieje coś takiego jak prawo spadkowe 😉 )

Testament osoby ubezwłasnowolnionej

Dochodzimy więc do sedna, czyli skutków sporządzenia testamentu osoby ubezwłasnowolnionej.

Niezależnie od stopnia ubezwłasnowolnienia, ubezwłasnowolniony nie posiada zdolności testowania.

Jeżeli mimo to sporządzi testament, na przykład testament własnoręczny lub ustny, to testament taki będzie obarczony bezwzględną nieważnością.

Bezwzględną, czyli taką, z którą nie da się nic zrobić.

Testament osoby ubezwłasnowolnionej można więc skutecznie podważyć. W jaki sposób? Wykazując przed sądem (bo podważenie testamentu można przeprowadzić wyłącznie w sądzie!), że testament został sporządzony przez ubezwłasnowolnionego.

Ok, a co jeśli…

(zapytasz)

… spadkodawca został ubezwłasnowolniony później, po napisaniu testamentu? Albo napisał testament, a kilka lat później jego ubezwłasnowolnienie zostało uchylone?

(ha! Świetne pytanie!)

O tym, z przyjemnością, opowiem Ci już jutro 🙂

Na dziś zapamiętaj, że testament osoby ubezwłasnowolnionej to bardzo zły pomysł. Na szczęście, można go skutecznie podważyć. Wszystkiego dobrego Ci życzę!

Jeżeli szukasz pomocy prawnej, serdecznie zapraszam Cię do kontaktu. Odezwij się do mnie!

tel. 781 781 229mejl: kancelaria@kozlowskiradca.pl

Wiesz już, że odpowiedź na pytanie: czy można podważyć testament z wydziedziczeniem, jest twierdząca. Można! Ale może nie wiesz, czym jest wydziedziczenie i zachowek? W takim razie świetnie trafiłeś!

Posłuchaj, czym różni się wydziedziczenie potoczne od kodeksowego i jak wpływa na prawo do zachowku.

Nie będę wyczerpująco omawiał powyższych tematów, bo nie o tym jest ten blog.

Chcę jednak upewnić się, że nie będziesz miał żadnych wątpliwości, czytając o podważeniu testamentu z wydziedziczeniem.

A zatem!

czy można podważyć testament z wydziedziczeniem

Wydziedziczenie niejedno ma imię

Na wstępie wyjaśnijmy sobie jedną kluczową sprawę.

Wydziedziczenie w języku potocznym, pojawiające się w filmach, komiksach…

(tak jak wtedy, gdy wujek Sknerus McKwacz krzyczy do Kaczora Donalda “wydziedziczę cię!”)

Ma całkiem inne znaczenie niż w rzeczywistości!

(przez rzeczywistość rozumiem oczywiście świat widziany oczami Kodeksu cywilnego ^^)

Potocznie przez wydziedziczenie rozumie się sporządzenie przez spadkodawcę testamentu, w którym jako spadkobiercę powołuje on kogoś innego. A więc pozbawienie członka rodziny spadku.

W rzeczywistości zaś wydziedziczenie nie dotyczy spadku jako takiego, lecz prawa do zachowku. Celem wydziedziczenia jest pozbawienie najbliższych zachowku.

Wydziedziczenia dokonuje się zawsze w testamencie.

A to sprawia, że pytanie czy można podważyć testament z wydziedziczeniem, ma istotne znaczenie 🙂

Zachowek i pozbawienie prawa do zachowku

Zachowek przysługuje zstępnym (dzieci, wnuki itd.), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy i oznacza częściowy udział w spadku w sytuacji, gdy osoby te nie zostały do spadku powołane (wskazane jako spadkobiercy).

Podstawowy przepis dotyczący zachowku wygląda tak:

Art.  991 Kodeksu cywilnego

§  1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

(…)

To taki bezpiecznik, gwarantujący udział najbliższych zmarłego w jego majątku. Idea jest taka, by spadkodawca co do zasady nie mógł zostawić najbliższych “z niczym”.

Co do zasady, bo właśnie takiemu “puszczeniu w skarpetkach” najbliższej rodziny służy wydziedziczenie.

I jest możliwe tylko w określonych sytuacjach, po spełnieniu opisanych w Kodeksie cywilnym warunków.

Kiedy warto podważyć testament z wydziedziczeniem?

Różnice charakterów, warunków życia, potrzeb i pragnień często powodują konflikty między ludźmi. Nie inaczej jest w rodzinach.

Każde pokolenie patrzy na świat nieco inaczej. Inaczej też wyobraża sobie relacje rodzinne, czego innego oczekuje.

To czasem sprawia, że spadkodawcy decydują się na wydziedziczenie swoich najbliższych. Krok niezwykle dotkliwy i surowy.

Czasem uzasadniony.

Ale tylko czasem, bo często wydziedziczenie jest działaniem pochopnym, podjętym pod wpływem emocji, nieusprawiedliwionym.

(krzywdzącym po prostu)

Bo pewnie spadkobierca nie zachował się do końca w porządku. Z pewnością ponosi część winy za takie, a nie inne relacje ze spadkodawcą. Ale relacja jest zawsze dwukierunkowa.

Świat, a już zwłaszcza świat relacji międzyludzkich, nie jest czarno-biały.

I często wydziedziczenie nie będzie uzasadnione.

A wtedy warto zadać sobie pytanie postawione w tytule tego artykułu: czy można podważyć testament z wydziedziczeniem? Można. A ja uważam, że czasem wręcz należy to zrobić. O mojej “filozofii” podważenia testamentu i podejściu do tego rodzaju spraw możesz przeczytać tutaj. Trzymaj się i do zobaczenia 🙂

Jeżeli szukasz pomocy prawnej, serdecznie zapraszam Cię do kontaktu. Odezwij się do mnie!

tel. 781 781 229mejl: kancelaria@kozlowskiradca.pl

Wydziedziczenie to instytucja prawa spadkowego pozwalająca na pozbawienie najbliższych zachowku, a więc prawa do choćby częściowego udziału w spadku. Czy można podważyć testament z wydziedziczeniem?

Oczywiście, że tak!

I to na różne, mniej lub bardziej kreatywne sposoby 🙂

(o zachowku i wydziedziczeniu pisałem tutaj)

Czy można podważyć testament z wydziedziczeniem? Dwie strategie.

Testament z wydziedziczeniem można podważyć na wiele sposobów, które zawierają się w dwóch podstawowych strategiach:

  • podważenie testamentu jako takiego
  • zakwestionowanie zasadności samego wydziedziczenia

Wybór podejścia, tego jak ugryźć problem, będzie zależał od okoliczności danej sprawy i treści testamentu.

Podważenie testamentu

Pierwsza strategia polega na podważeniu testamentu w całości, jako nieważnego, bo sporządzonego z naruszeniem przepisów.

czy można podważyć testament z wydziedziczeniem?

Przyczyny nieważności testamentu mogą być różne.

Mogą dotyczyć osoby spadkodawcy, samego testamentu, jak i działań osób trzecich. Dzielą się też na uniwersalne i szczególne, dotyczące danego rodzaju testamentów.

(pisałem m.in. o testamencie ustnym i własnoręcznym)

Spadkodawca musi mieć też tzw. zdolność testowania.

(czym jest, wyjaśniłem tutaj)

Przyczyny mogą być różne, ale skutek jest ten sam. Nieważność testamentu.

Zresztą, o tym właśnie jest ten blog! Bo temat podważenia testamentu jest bardzo szeroki i złożony.

(a dla mnie osobiście także fascynujący 🙂 )

Grunt, że nieważność testamentu co do zasady anuluje również wydziedziczenie! Bo wydziedziczyć kogoś można wyłącznie w testamencie.

I gdy nie ma ważnego testamentu, nie ma wydziedziczenia.

Po prostu ^^

Zakwestionowanie wydziedziczenia

Druga strategia polega na zakwestionowaniu samego wydziedziczenia, jako bezpodstawnego.

Jak już powiedziałem, najbliższych można wydziedziczyć tylko w określonych, rzadkich sytuacjach. Do tego, wydziedziczenie trzeba odpowiednio ująć i uzasadnić w testamencie.

(każdą chałturę w tym zakresie bezlitośnie wykorzysta dobry pełnomocnik 🙂 )

Chcąc kogoś skutecznie wydziedziczyć trzeba też uważać na przebaczenie. Bo przebaczenie sprawia, że spadkobiercy nie można wydziedziczyć.

Spadkodawca może więc popełnić wiele błędów, które spowodują bezzasadność wydziedziczenia.

Najważniejsze, co warto zapamiętać, to skutki naruszenia przepisów o wydziedziczeniu. A są one takie, że wydziedziczenie jest wydziedziczeniem bezpodstawnym i “wydziedziczony” spadkobierca może żądać swojego zachowku.

Tak jakby żadne wydziedziczenie nie miało miejsca.

Ważna uwaga – bezskuteczność wydziedziczenia nie powoduje nieważności testamentu w pozostałym zakresie. Ale samo wydziedziczenie zostaje skutecznie podważone.

A przecież właśnie o to w wielu przypadkach chodzi.

Na pytanie czy można podważyć testament z wydziedziczeniem odpowiem na blogu jeszcze nie raz, skupiając się na różnych konkretnych sposobach. Do szybkiego zobaczenia! 🙂

Jeżeli szukasz pomocy prawnej, serdecznie zapraszam Cię do kontaktu. Odezwij się do mnie!

tel. 781 781 229mejl: kancelaria@kozlowskiradca.pl

Skąd takie buńczuczne “wszystko” w tytule dzisiejszego artykułu?

prawo spadkowe w dobie koronawirusa

Stąd, że od założenia bloga naprawdę wiele razy pisałem o sprawach spadkowych w dobie koronawirusa.

I wydaje mi się, że opisałem już naprawdę wszystko 🙂

Poniżej zebrałem linki do moich artykułów na ten temat.

Jeżeli jeszcze nie czytałeś, a coś wyda Ci się interesujące – łap linka i miłej lektury!

Koronawirus a…

Udanego tygodnia Ci życzę! 🙂

Jeżeli szukasz pomocy prawnej, serdecznie zapraszam Cię do kontaktu. Odezwij się do mnie!

tel. 781 781 229mejl: kancelaria@kozlowskiradca.pl

Witam Cię serdecznie! Dzisiaj nie artykuł, a artykulik, będący czymś na kształt burzy mózgów i mieszania w wielkim kotle jednocześnie. Bo dziś zamiast odpowiedzi mam dla Ciebie więcej pytań. Orbitujących wokół najważniejszego: kiedy można podważyć testament?

🙂

Pisałem już na blogu, że prawo czasem przewiduje termin na podważenie testamentu, a czasem wcale nie.

Wyjaśniałem też, kiedy można podważyć testament z powodu wady oświadczenia woli.

Ale czy powyższe rozważania na temat terminu na podważenie testamentu wyczerpują temat? Absolutnie nie! ^^

Przepisy siłą rzeczy są dość ogólne, bo wyznaczają ramy, w których powinno się udać zinterpretować i rozwikłać każdą konkretną sprawę spadkową.

To co jest ich siłą (dostrzeżoną już przez starożytnych Rzymian!), jest też słabością.

Bo powstaje wiele pytań, na które przepis nie odpowiada. Robią to dopiero prawnicy 🙂

kiedy można podważyć testament

Kiedy można podważyć testament? Pytanie, które goni pytanie

Sam zobacz, ile tych pytań kręci się wokół tematu:

  • Czy podważyć testament z powodu wad oświadczenia woli może każdy, kto ma w tym interes (jak mówi przepis), czy tylko ktoś, kto ma interes prawny?

(to absolutnie nie to samo!)

  • Czy podważenie testamentu po 3 latach jest możliwe (w przypadku wady oświadczenia woli)? W świetle tego co powiedziałem tutaj – nie. Przynajmniej na pozór.

Bo zauważ, że termin ten odnosi się do osoby podważającej testament. Do osoby mającej w tym interes. W odróżnieniu od terminu dziesięcioletniego, który dotyczy wszystkich.

Czy jest więc ktoś, kto może podważyć testament, gdy minęły “Twoje trzy lata”? Ha! 🙂

Może nie ma gwarancji, że się uda, ale dobry prawnik z pewnością coś wymyśli, by mimo wszystko “powalczyć” w takiej sprawie i nie poddać się tak łatwo 🙂

  • Czy terminy, o których rozmawiamy, można jakoś przywrócić?

Bo wiesz, prawo wyróżnia różne terminy. Nie jak w biznesie, że deadline jest deadline. Tutaj mamy terminy zawite, terminy procesowe… I różne zasady ich stosowania.

  • Czy nieważność testamentu z powodu wady oświadczenia woli dotyczy całego testamentu czy tylko jego części?

To zależy 😉

  • W końcu, czy w zakreślonych terminach trzeba testament definitywnie podważyć czy wystarczy podnieść zarzut nieważności testamentu? Pisemnie, ustnie?

Pytań i wątpliwości jest mnóstwo. Prawnicy specjalizujący się w sprawach spadkowych muszą rozwiązywać podobne zagadki w każdej kolejnej sprawie.

Bo każda sprawa jest skomplikowana na swój własny sposób 🙂

I dlatego w temacie pytania: kiedy można podważyć testament, będę pisał jeszcze wiele razy. Bo jest o czym. Powyższe potraktuj jako zapowiedź kolejnych naszych spotkań. I do zobaczenia! 🙂

Jeżeli szukasz pomocy prawnej, serdecznie zapraszam Cię do kontaktu. Odezwij się do mnie!

tel. 781 781 229mejl: kancelaria@kozlowskiradca.pl