Krzysztof Kozłowski

radca prawny
mediator

Jestem niepoprawnym entuzjastą prawa. Szczególnie bliskie jest mi prawo spadkowe i działkowe (dot. ROD), w których się specjalizuję. Obraną specjalizację uzupełniam kompetencjami z zakresu negocjacji i mediacji. Na co dzień pracuję w Warszawie, lecz wspieram Klientów z całego kraju.
[Więcej >>>]

Chcę podważyć testament

Opowiadałem Ci już o testamencie osoby ubezwłasnowolnionej i testamencie przed ubezwłasnowolnieniem. Więc dzisiaj chciałbym pokazać Ci kilka przykładów. W temacie: ubezwłasnowolnienie a testament.

Jedziemy 🙂

Jest 2020 rok. Sporządzam testament własnoręczny. Mija 8 lat i okazuje się, że w 2028 r. zostaję ubezwłasnowolniony (nie ma żadnego znaczenia, czy całkowicie czy częściowo).

Czy mój testament pozostaje ważny?

TAK!

Bo na dzień sporządzenia testamentu nie byłem ubezwłasnowolniony, a obowiązujący w tym dniu przepis stanowił, że mając pełną zdolność do czynności prawnych mogę sporządzić testament.

To co wydarzyło się później nie powoduje nieważności testamentu.

Bo to było później 🙂

Ok, inny przykład.

Jest rok 1990. Zostałem ubezwłasnowolniony przez sąd. Ale mija 10 lat i w 2020 r. sąd uchyla ubezwłasnowolnienie. W 2022 r. sporządzam testament.

Czy testament będzie ważny?

Znowu, TAK!

ubezwłasnowolnienie a testament

Bo na dzień sporządzenia testamentu nie jestem ubezwłasnowolniony i przepis pozwala mi na sporządzenie testamentu.

(zakładając że do 2022 r. prawo nie ulegnie zmianie. Co przecież może się zdarzyć każdej nocy, na posiedzeniu Sejmu 😉 )

Ubezwłasnowolnienie a testament – spadkowa zgaduj zgadula

Kończąc, jeszcze jedna, obiecana Ci prawnicza zagwozdka. A co jeśli…

Spadkodawca cierpi na chorobę psychiczną, która hipotetycznie uzasadnia jego ubezwłasnowolnienie, ale nie został ubezwłasnowolniony? Bo nigdy nie toczyła się sprawa o ubezwłasnowolnienie?

Czy jego testament będzie ważny?

Ha! 🙂

A może Ty znasz odpowiedź na to pytanie? Albo przynajmniej spróbujesz pokombinować? Zostaw komentarz!

Pogłówkujmy razem 🙂

Ubezwłasnowolnienie a testament to złożony temat. Budzący wiele wątpliwości i pytań ze strony Klientów. Mam nadzieję, że cykl artykułów na blogu wyjaśnił chociaż część z nich 🙂

Jeżeli szukasz pomocy prawnej, serdecznie zapraszam Cię do kontaktu. Odezwij się do mnie!

tel. 781 781 229mejl: kancelaria@kozlowskiradca.pl

Testament przed ubezwłasnowolnieniem

Krzysztof Kozłowski25 kwietnia 2020Komentarze (0)

Wiesz już, że testament osoby ubezwłasnowolnionej jest bezwzględnie nieważny. Ale co w przypadku, gdy testament powstał przed ubezwłasnowolnieniem?

Taki testament jest skuteczny i wywołuje wszystkie skutki prawne!

Dlaczego? Zaraz Ci o tym opowiem, posłuchaj 🙂

W poprzednim artykule mówiłem, dlaczego osoba ubezwłasnowolniona nie może sporządzić ważnego testamentu.

W dużym skrócie, ubezwłasnowolnienie powoduje utratę zdolności do czynności prawnych. A to z kolei oznacza brak zdolności testowania.

Czyli zdolności do sporządzenia i odwołania testamentu.

Tylko nazwanej fikuśnie i tak, by na myśl przychodziła jakaś kompetencja w byciu testerem darmowych próbek różnych produktów. A nie możliwość decydowania o losie swojego majątku po śmierci 😉

Czyli mamy takie równanie:

jesteś ubezwłasnowolniony = nie możesz napisać testamentu.

A jeśli go napiszesz, możesz spodziewać się, że dojdzie do podważenia testamentu w sądzie.

Ok, jedziemy dalej.

Testament przed ubezwłasnowolnieniem

A co jeśli testament powstał przed ubezwłasnowolnieniem?

testament przed ubezwłasnowolnieniem

A jeżeli powstał później, po tym jak sąd uchylił ubezwłasnowolnienie?

To są naprawdę dobre pytania! I jedna z wielu prawniczych zagwozdek, które trzeba rozwiązać.

Odpowiedź kryje się w ustawie, z której korzystają tylko prawnicy (a i to nie wszyscy!).

Sam zobacz:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające kodeks cywilny:

Art.  LII.

§  1. Do testamentów, do odwołania testamentów (…) stosuje się, jeżeli chodzi o zdolność osób (…) prawo obowiązujące w chwili złożenia tych oświadczeń.

(…)

Powyższe oznacza, że na dzień sporządzenia testamentu bada się dwie rzeczy:

  • czy spadkodawca jest ubezwłasnowolniony?
  • jak brzmi treść przepisu dotyczącego zdolności testowania?

Od odpowiedzi na te pytania zależy, czy powstały testament będzie skuteczny.

(jutro pokażę Ci różne przykłady, będę miał też dla Ciebie zagadkę)

Jeżeli w chwili sporządzenia testamentu spadkodawca nie był ubezwłasnowolniony, a przepis miał taką treść, jak obecnie – to testament jest ważny.

Testament przed ubezwłasnowolnieniem będzie skuteczny. O ile nie zostanie podważony z całkiem innych powodów, których nie brakuje. O wielu z nich poczytasz na moim blogu 😉

Jeżeli szukasz pomocy prawnej, serdecznie zapraszam Cię do kontaktu. Odezwij się do mnie!

tel. 781 781 229mejl: kancelaria@kozlowskiradca.pl

Testament osoby ubezwłasnowolnionej

Krzysztof Kozłowski24 kwietnia 2020Komentarze (0)

Czy testament osoby ubezwłasnowolnionej jest ważny? Otóż nie. Osoba ubezwłasnowolniona, niezależnie od stopnia ubezwłasnowolnienia, nie posiada pełnej zdolności do czynności prawnych. Tym samym nie ma zdolności testowania, a więc nie może sporządzić testamentu.

Powyższe zaś sprawia, że testament osoby ubezwłasnowolnionej można skutecznie podważyć.

(osobiście uważam, że nie tylko można, ale wręcz należy! Dlaczego? Zobacz tutaj)

Czym jest ubezwłasnowolnienie?

Ubezwłasnowolnienie polega na pozbawieniu człowieka jego zdolności do czynności prawnych. Kto jej nie posiada, ten co do zasady nie może zawierać umów, rozporządzać swoim majątkiem ani podejmować decyzji istotnych z punktu widzenia prawa.

Nie ma też zdolności testowania. A więc nie może sporządzić ani odwołać testamentu.

Bo zdolność testowania to prawnicze określenie na zdolność do sporządzenia i odwołania testamentu 🙂

(kto jej nie ma, ten nie testuje 😉 )

W dzisiejszym świecie osoba pozbawiona zdolności do czynności prawnych może bardzo niewiele. Można powiedzieć, że wszelkie ważne decyzje podejmuje za nią ktoś inny.

Nie bez przyczyny.

Zakłada się bowiem, że osoba ubezwłasnowolniona:

  • nie jest w stanie kierować swym postępowaniem (ubezwłasnowolnienie całkowite),
  • lub przynajmniej potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw (ubezwłasnowolnienie częściowe).

Powyższe oznaki pewnej życiowej nieporadności muszą wynikać z choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych.

(takich jak pijaństwo czy narkomania)

W świetle prawa tylko takie przyczyny pozwalają na ubezwłasnowolnienie.

testament osoby ubezwłasnowolnionej

Przyznasz więc chyba, że prawo słusznie pozbawiło osoby ubezwłasnowolnione możliwości pisania testamentów.

Nie zostawiając ich majątku bez opieki, bo przecież gdy nie ma testamentu spadek dziedziczy się na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.

(bo dziedziczenie dzieje się samo, nawet gdy spadkobierca nie wie, że istnieje coś takiego jak prawo spadkowe 😉 )

Testament osoby ubezwłasnowolnionej

Dochodzimy więc do sedna, czyli skutków sporządzenia testamentu osoby ubezwłasnowolnionej.

Niezależnie od stopnia ubezwłasnowolnienia, ubezwłasnowolniony nie posiada zdolności testowania.

Jeżeli mimo to sporządzi testament, na przykład testament własnoręczny lub ustny, to testament taki będzie obarczony bezwzględną nieważnością.

Bezwzględną, czyli taką, z którą nie da się nic zrobić.

Testament osoby ubezwłasnowolnionej można więc skutecznie podważyć. W jaki sposób? Wykazując przed sądem (bo podważenie testamentu można przeprowadzić wyłącznie w sądzie!), że testament został sporządzony przez ubezwłasnowolnionego.

Ok, a co jeśli…

(zapytasz)

… spadkodawca został ubezwłasnowolniony później, po napisaniu testamentu? Albo napisał testament, a kilka lat później jego ubezwłasnowolnienie zostało uchylone?

(ha! Świetne pytanie!)

O tym, z przyjemnością, opowiem Ci już jutro 🙂

Na dziś zapamiętaj, że testament osoby ubezwłasnowolnionej to bardzo zły pomysł. Na szczęście, można go skutecznie podważyć. Wszystkiego dobrego Ci życzę!

Jeżeli szukasz pomocy prawnej, serdecznie zapraszam Cię do kontaktu. Odezwij się do mnie!

tel. 781 781 229mejl: kancelaria@kozlowskiradca.pl

Wiesz już, że odpowiedź na pytanie: czy można podważyć testament z wydziedziczeniem, jest twierdząca. Można! Ale może nie wiesz, czym jest wydziedziczenie i zachowek? W takim razie świetnie trafiłeś!

Posłuchaj, czym różni się wydziedziczenie potoczne od kodeksowego i jak wpływa na prawo do zachowku.

Nie będę wyczerpująco omawiał powyższych tematów, bo nie o tym jest ten blog.

Chcę jednak upewnić się, że nie będziesz miał żadnych wątpliwości, czytając o podważeniu testamentu z wydziedziczeniem.

A zatem!

czy można podważyć testament z wydziedziczeniem

Wydziedziczenie niejedno ma imię

Na wstępie wyjaśnijmy sobie jedną kluczową sprawę.

Wydziedziczenie w języku potocznym, pojawiające się w filmach, komiksach…

(tak jak wtedy, gdy wujek Sknerus McKwacz krzyczy do Kaczora Donalda “wydziedziczę cię!”)

Ma całkiem inne znaczenie niż w rzeczywistości!

(przez rzeczywistość rozumiem oczywiście świat widziany oczami Kodeksu cywilnego ^^)

Potocznie przez wydziedziczenie rozumie się sporządzenie przez spadkodawcę testamentu, w którym jako spadkobiercę powołuje on kogoś innego. A więc pozbawienie członka rodziny spadku.

W rzeczywistości zaś wydziedziczenie nie dotyczy spadku jako takiego, lecz prawa do zachowku. Celem wydziedziczenia jest pozbawienie najbliższych zachowku.

Wydziedziczenia dokonuje się zawsze w testamencie.

A to sprawia, że pytanie czy można podważyć testament z wydziedziczeniem, ma istotne znaczenie 🙂

Zachowek i pozbawienie prawa do zachowku

Zachowek przysługuje zstępnym (dzieci, wnuki itd.), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy i oznacza częściowy udział w spadku w sytuacji, gdy osoby te nie zostały do spadku powołane (wskazane jako spadkobiercy).

Podstawowy przepis dotyczący zachowku wygląda tak:

Art.  991 Kodeksu cywilnego

§  1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

(…)

To taki bezpiecznik, gwarantujący udział najbliższych zmarłego w jego majątku. Idea jest taka, by spadkodawca co do zasady nie mógł zostawić najbliższych “z niczym”.

Co do zasady, bo właśnie takiemu “puszczeniu w skarpetkach” najbliższej rodziny służy wydziedziczenie.

I jest możliwe tylko w określonych sytuacjach, po spełnieniu opisanych w Kodeksie cywilnym warunków.

Kiedy warto podważyć testament z wydziedziczeniem?

Różnice charakterów, warunków życia, potrzeb i pragnień często powodują konflikty między ludźmi. Nie inaczej jest w rodzinach.

Każde pokolenie patrzy na świat nieco inaczej. Inaczej też wyobraża sobie relacje rodzinne, czego innego oczekuje.

To czasem sprawia, że spadkodawcy decydują się na wydziedziczenie swoich najbliższych. Krok niezwykle dotkliwy i surowy.

Czasem uzasadniony.

Ale tylko czasem, bo często wydziedziczenie jest działaniem pochopnym, podjętym pod wpływem emocji, nieusprawiedliwionym.

(krzywdzącym po prostu)

Bo pewnie spadkobierca nie zachował się do końca w porządku. Z pewnością ponosi część winy za takie, a nie inne relacje ze spadkodawcą. Ale relacja jest zawsze dwukierunkowa.

Świat, a już zwłaszcza świat relacji międzyludzkich, nie jest czarno-biały.

I często wydziedziczenie nie będzie uzasadnione.

A wtedy warto zadać sobie pytanie postawione w tytule tego artykułu: czy można podważyć testament z wydziedziczeniem? Można. A ja uważam, że czasem wręcz należy to zrobić. O mojej “filozofii” podważenia testamentu i podejściu do tego rodzaju spraw możesz przeczytać tutaj. Trzymaj się i do zobaczenia 🙂

Jeżeli szukasz pomocy prawnej, serdecznie zapraszam Cię do kontaktu. Odezwij się do mnie!

tel. 781 781 229mejl: kancelaria@kozlowskiradca.pl

Wydziedziczenie to instytucja prawa spadkowego pozwalająca na pozbawienie najbliższych zachowku, a więc prawa do choćby częściowego udziału w spadku. Czy można podważyć testament z wydziedziczeniem?

Oczywiście, że tak!

I to na różne, mniej lub bardziej kreatywne sposoby 🙂

(o zachowku i wydziedziczeniu pisałem tutaj)

Czy można podważyć testament z wydziedziczeniem? Dwie strategie.

Testament z wydziedziczeniem można podważyć na wiele sposobów, które zawierają się w dwóch podstawowych strategiach:

  • podważenie testamentu jako takiego
  • zakwestionowanie zasadności samego wydziedziczenia

Wybór podejścia, tego jak ugryźć problem, będzie zależał od okoliczności danej sprawy i treści testamentu.

Podważenie testamentu

Pierwsza strategia polega na podważeniu testamentu w całości, jako nieważnego, bo sporządzonego z naruszeniem przepisów.

czy można podważyć testament z wydziedziczeniem?

Przyczyny nieważności testamentu mogą być różne.

Mogą dotyczyć osoby spadkodawcy, samego testamentu, jak i działań osób trzecich. Dzielą się też na uniwersalne i szczególne, dotyczące danego rodzaju testamentów.

(pisałem m.in. o testamencie ustnym i własnoręcznym)

Spadkodawca musi mieć też tzw. zdolność testowania.

(czym jest, wyjaśniłem tutaj)

Przyczyny mogą być różne, ale skutek jest ten sam. Nieważność testamentu.

Zresztą, o tym właśnie jest ten blog! Bo temat podważenia testamentu jest bardzo szeroki i złożony.

(a dla mnie osobiście także fascynujący 🙂 )

Grunt, że nieważność testamentu co do zasady anuluje również wydziedziczenie! Bo wydziedziczyć kogoś można wyłącznie w testamencie.

I gdy nie ma ważnego testamentu, nie ma wydziedziczenia.

Po prostu ^^

Zakwestionowanie wydziedziczenia

Druga strategia polega na zakwestionowaniu samego wydziedziczenia, jako bezpodstawnego.

Jak już powiedziałem, najbliższych można wydziedziczyć tylko w określonych, rzadkich sytuacjach. Do tego, wydziedziczenie trzeba odpowiednio ująć i uzasadnić w testamencie.

(każdą chałturę w tym zakresie bezlitośnie wykorzysta dobry pełnomocnik 🙂 )

Chcąc kogoś skutecznie wydziedziczyć trzeba też uważać na przebaczenie. Bo przebaczenie sprawia, że spadkobiercy nie można wydziedziczyć.

Spadkodawca może więc popełnić wiele błędów, które spowodują bezzasadność wydziedziczenia.

Najważniejsze, co warto zapamiętać, to skutki naruszenia przepisów o wydziedziczeniu. A są one takie, że wydziedziczenie jest wydziedziczeniem bezpodstawnym i “wydziedziczony” spadkobierca może żądać swojego zachowku.

Tak jakby żadne wydziedziczenie nie miało miejsca.

Ważna uwaga – bezskuteczność wydziedziczenia nie powoduje nieważności testamentu w pozostałym zakresie. Ale samo wydziedziczenie zostaje skutecznie podważone.

A przecież właśnie o to w wielu przypadkach chodzi.

Na pytanie czy można podważyć testament z wydziedziczeniem odpowiem na blogu jeszcze nie raz, skupiając się na różnych konkretnych sposobach. Do szybkiego zobaczenia! 🙂

Jeżeli szukasz pomocy prawnej, serdecznie zapraszam Cię do kontaktu. Odezwij się do mnie!

tel. 781 781 229mejl: kancelaria@kozlowskiradca.pl